15 października

 

Dzień Kobiet Wiejskich

Kobiety wiejskie stanowią ponad jedną czwartą całej populacji ludzkiej. Pół miliarda kobiet mieszkających na terenach wiejskich żyje poniżej granicy ubóstwa. Fakt, że globalny głód i ubóstwo mają związek z sytuacją kobiet wiejskich, został dostrzeżony na IV Światowej Konferencji w sprawie Kobiet w Pekinie w 1994 roku. Zasugerowano wtedy, że 15 października, jako data poprzedzająca Międzynarodowy Dzień Żywności, powinien być obchodzony jako Międzynarodowy Dzień Kobiet Wiejskich. Chodziło o to, by podkreślić ich rolę w produkcji żywności i zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego.

Serbska rolniczka. Morovic, rok 2009. Aut. Rural women, CC BY-NC-SA 2.0

Serbska rolniczka. Morović, rok 2009. Fot. Rural women, CC BY-NC-SA 2.0

Zanim święto zostało oficjalnie zatwierdzone przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2007 roku, Międzynarodowy Dzień Kobiet Wiejskich był obchodzony na całym świecie ponad dekadę wcześniej. ONZ uznał, że kobiety pełnią kluczową rolę w rozwoju rolnictwa, obszarów wiejskich oraz w walce z ubóstwem.

Myśląc o rolnikach, zwykle wyobrażamy sobie mężczyzn opowiadających w mediach o cenach w skupie bądź prowadzących traktor. Jednak rolnictwo nie jest wyłącznie męską domeną – w krajach rozwijających się 43% rolników to kobiety, natomiast w krajach wysoko uprzemysłowionych kobiety wykonują 30% pracy w rolnictwie. Przykładowo, w Afryce Subsaharyjskiej i na Karaibach kobiety produkują 60–80% podstawowych produktów żywnościowych. Kobiety stanowią ponad 50% siły roboczej zaangażowanej w uprawę ryżu w Azji. Gospodarstwa domowe w Afryce są w 90% zaopatrywane w wodę i opał przez kobiety. Przetwarzanie żywności dla potrzeb gospodarstw domowych jest prawie wyłącznie zadaniem kobiet zamieszkujących tereny wiejskie w Afryce.

Choć z powyższych danych wynika, że kobiety wiejskie mają znaczący udział w rolnictwie, to większość z nich działa na zasadzie „niewidzialnych rąk” na terenie rodzinnych gospodarstw rolnych, a ich praca jest uznawana za drugorzędną zarówno przez rodzinę, jak i społeczeństwo. Z tego powodu kobiety pracujące w rolnictwie mają często zablokowany dostęp do podstawowych technologii, narzędzi, wiedzy agronomicznej. W wielu zakątkach świata zmagają się także z brakiem prawa własności. Według szacunków ONZ kobiety wiejskie posiadają mniej niż 10% własności w krajach rozwiniętych, a 2% w krajach rozwijających się. Istnieją dowody na to, że w krajach, w których kobiety nie posiadają prawa własności gruntów, wyższy jest odsetek niedożywionych dzieci.

Kobiety stanowią ponad 50% siły roboczej zaangażowanej w uprawę ryżu w Azji. Na zdjęciu pole ryżowe, Sri Lanka. Fot. Aitor Garcia Viñas, CC BY-NC-ND 2.0

Kobiety stanowią ponad 50% siły roboczej zaangażowanej w uprawę ryżu w Azji. Na zdjęciu pole ryżowe, Sri Lanka. Fot. Aitor Garcia Viñas, CC BY-NC-ND 2.0

Kobiety wiejskie doświadczają tzw. dyskryminacji krzyżowej. Z jednej strony cierpią z powodu uprzedzeń, ograniczeń i trudności, z jakimi borykają się wszyscy mieszkańcy wsi chociażby w kwestii dostępu do edukacji, dobrze płatnej pracy czy służby zdrowia. Z drugiej strony stereotypy płci uszczuplają ich życiowe wybory i zmuszają do podporządkowania życia nieodpłatnej pracy domowej (często obok niskopłatnej pracy zawodowej). Jak podaje FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa) ubogie kobiety wiejskie pracują nawet do 18 godzin na dobę, łącząc pracę na roli z obowiązkami domowymi.

W wielu społeczeństwach tradycja głosi, że mężczyźni jedzą pierwsi oraz że otrzymują najlepsze jedzenie. Gdy jedzenia jest mało, w wielu przypadkach oznacza to, że kobiety i dzieci nie jedzą prawie nic. Z powodu tradycji wiejskie kobiety żyjące w krajach Globalnego Południa są bardziej narażone na niedożywione niż mężczyźni.

Kobiety i dziewczęta żyjące na wsi napotykają także na bariery w zakresie ochrony zdrowia, w tym zdrowia reprodukcyjnego. Współczynnik dzietności na terenach wiejskich jest znacznie wyższy niż w miastach z powodu utrudnień w dostępie kobiet wiejskich do edukacji, wiedzy na temat metod antykoncepcyjnych, opieki zdrowotnej. Obszary wiejskie mają największy odsetek śmiertelności kobiet z powodu powikłań okołoporodowych i ciążowych. Przykładowo w Afryce jest to główna przyczyna śmierci dziewcząt między 15. a 19. rokiem życia. Ponadto według ONZ najwięcej osób żyjących z HIV mieszka na terenach wiejskich. Ze względów biologicznych oraz kulturowych kobiety i dziewczęta są bardziej narażone na zakażenie wirusem. Kobiety i dziewczęta, które w tradycyjnych wiejskich społeczeństwach są zobligowane do zdobywania wody i opału, często podczas ich zdobywania padają ofiarą przemocy seksualnej. Konsekwencją gwałtów, obok urazu psychicznego, są często właśnie zakażenia HIV. Kobiety, które z powodu wdowieństwa i braku prawa do dziedziczenia ziemi po zmarłym mężu, pozostają bez środków do życia, w akcie desperacji decydują się na prostytucję, narażając się na przemoc i zakażenia infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Dlaczego uwłasnowolnienie (ang. empowerment) kobiet pełni kluczową rolę w walce z głodem? Posłuchaj, co o tym mówią znane działaczki polityczne (nagranie w jęz. angielskim):

Opracowała: Alina Synakiewicz

Opublikowano w ramach projektu Postaw na rozwój. Zrównoważony! – 2. edycja współfinansowanego w ramach programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2014 r.

Napisano w Dzień Kobiet Wiejskich, październik, święta Tagi: , , ,
Listopad  2017
PWŚCPSN
 12345
6
789
  • Międzynarodowy Dzień Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem
101112
13141516171819
2021
2223242526
27282930 

Najbliższe święta

24 listopada 2017
Katarzynki
25 listopada 2017
Dzień bez Futra
25 listopada 2017
Dzień Eliminacji Przemocy wobec Kobiet

Zapisz się do newslettera

logo_1procent